پایه تلسکوپ

اگر بهترین تلسکوپ را داشته باشید اما آن را روی پایه‌‌ای سبک و لرزان که استقامت و پایداری کافی ندارد سوار کنید نتیجۀ مطلوبی نخواهید گرفت. پایه و استقرار تلسکوپ هم به اندازۀ خود تلسکوپ و سیستم نوری آن مهم است. پایه‌‌ها انواع مختلف و متنوع دارند، اما همه در دو دسته‌‌بندی کلی جای می‌‌گیرند: پایه‌های سمتی_ارتفاعی و پایه‌‌های استوایی (یا قطبی).

How to shop for a telescope-P3-01

How to shop for a telescope-P3-07

پایه‌‌های سمتی_ارتفاعی به سادگی تلسکوپ را در دو راستای بالا_پایین و چپ_راست حرکت می‌‌دهند. کار با این نوع پایه‌‌ها بسیار آسان است و برای تازه‌‌کارها مشکلی ایجاد نمی‌کند.

در پایه‌های استوایی یا قطبی، یکی از محورهای حرکت تلسکوپ موازی با محور چرخش زمین قرار می‌گیرد و محور دیگر عمود بر این راستا حرکت می‌کند.

هر چند پایه‌های استوایی کمی پیچدگی دارند و افراد تازه‌کار باید وقت و حوصلۀ بیشتری برای یادگیری‌شان صرف کنند، اما قابلیت‌ ویژه‌‌ای در عکاسی نجومی دارند. چون به راحتی می‌‌توانند اثر حرکت زمین را خنثی کنند.

پایه‌ها و تلسکوپ‌های دابسونی

How to shop for a telescope-P3-02

نوع بسیار ساده‌ای از پایه‌های سمتی_ارتفاعی، پایه‌های دابسونی هستند. این نوع پایه که آن را اولین بار جان دابسون منجم آماتور آمریکایی ابداع کرد (و به همین دلیل هم به اسم پایه‌های دابسونی معروف شده‌اند) کاربری بسیار ساده‌ای دارند و به دلیل اینکه از مواد ساده‌ای مثل چوب ساخته می‌شوند بسیار ارزان در می‌آیند. به این ترتیب می‌شود تلسکوپی با قطر دهانۀ بالا را (که اصولاً گران است!) روی پایه‌ای ساده سوار کرد و قیمت تمام شده را پایین آورد. به همین دلیل این نوع پایه‌ها و تلسکوپ‌های سوار بر آن‌ها طرفداران زیادی بین منجمان آماتور رصدگر دارند. به خاطر داشته باشید که این نوع پایه‌ برای عکاسی بلند مدت از آسمان مناسب نیست.

How to shop for a telescope-P3-04

تلسکوپی با پایۀ ساده بخریم یا پایۀ موتوردار؟!

پایه‌های تلسکوپ‌ها را به صورت ساده یا موتوردار یا مجهز به سامانه‌ی گوتو (Go-To) می‌سازند. در پایه‌های ساده، حرکت پایه و تلسکوپ به سادگی با دست انجام می‌شود. برای این کار پیچ‌هایی برای حرکت دادن پایه در هر دو محور تعبیه شده است. پایه‌های موتوردار یا در هر دو محور موتور دارند یا فقط در یکی. این موتورها افزون بر اینکه امکان حرکت به آن می‌دهند، به ردیابی و دنبال کردن سوژه‌های رصدی کمک می‌کنند.

How to shop for a telescope-P3-06

How to shop for a telescope-P3-05

حتماً می‌دانید که ماه و سیارات و اجرام آسمانی به دلیل چرخش زمین حرکت ظاهری نسبتاً سریعی دارند، حرکتی که باعث می‌شود خیلی زود از میدان دید تلسکوپ خارج شوند. برای همین لازم است پایۀ تلسکوپ را طوری حرکت دهد که سوژۀ رصدی را در میدان دید آن نگه دارد. به این کار ردیابی می‌گویند. هرچند با پایه‌های ساده هم می‌توان ردیابی کرد، اما پایه‌های موتوردار این کار را با سهولت و دقت بیشتری انجام می‌دهند. نوع سوم پایه‌ها به پایه‌های گوتو (Go-To) معروف‌اند. این پایه‌ها هوشمندند، به طوری که با دادن مختصات و زمان و انجام برخی تنظیمات اولیه، آسمان محل رصد را می‌شناسند و می‌توانند به صورت خودکار ستاره‌ها و سیارات و اجرام عمق آسمان را پیدا کنند و تلسکوپ را به سمت‌شان نشانه بروند.

ارزان‌ترین پایه‌ها، انواع سادۀ پایه‌های سمتی_ارتفاعی و پایه‌های دابسونی هستند. اگر پایه موتوردار باشد قیمت آن افزایش می‌یابد. مسلماً پایه‌های مجهز به گوتو بالاترین قیمت را خواهند داشت. امروزه تلسکوپ‌هایی ساخته شده‌اند که روی پایه‌های گوتوی ساده سوارند هر چند لولۀ این تلسکوپ‌ها کوچک است (یعنی قطر دهانۀ کمی دارند)، اما همۀ قابلیت‌های تلسکوپ‌های گوتو را دارند و برای شروع کار هم بسیار مناسب‌اند. بهترین مثال این نوع تلسکوپ‌ها، ۹۰ میلیمتری مینی‌دابسونی ماکستوف اسکای واچر (شکل ۱۷) است. پایۀ این تلسکوپ موتوردار است و با اتصال کنترل‌کنندۀ دستی (که باید جداگانه تهیه شود) به پایه‌ای گوتو تبدیل می‌شود.

رصد، عکاسی یا هر دو؟!

واقعیتی که وجود دارد این است که شما به عنوان رصدگری تازه‌کار که اولین مراحل ورودتان به دنیای نجوم آماتوری را طی می‌کنید، از تلسکوپ‌تان هر نوع استفاده‌ای خواهید کرد، اما مسلماً تأکیدتان بر رصد خواهد بود. با این حال اگر علاقه‌مند گرفتن عکس از سوژه‌های رصدی‌تان نیز باشید نباید ناامید شوید. با هر نوع تلسکوپ و هر نوع دوربینی که دارید، حتی با دوربین موبایل‌تان می‌توانید عکس نجومی بگیرید.

How to shop for a telescope-P3-08

ناگفته پیداست  نوع عکس‌هایی که می‌گیرید و سوژه‌هایی که ثبت می‌کنید با توانایی و ابزارهای‌تان متناسب است. مثلاً با تلسکوپی کوچک و با دوربینی ساده نباید انتظار گرفتن تصویری رنگی از یک کهکشان داشته باشید. اما با همین ابزارهای ساده می‌توانید قدم‌های کوچک را با عکاسی از ماه یا سیارات بردارید. به هر حال بعد از اینکه علاقه‌مندی اصلی خود را پس از مدتی کار کردن با تلسکوپی ساده شناختید، می‌توانید تلسکوپ بعدی‌تان را با دقت و وسواس بیشتر و کاملاً متناسب با اهداف مورد نظرتان انتخاب کنید.

چه مقدار هزینه برای خرید تلسکوپ در نظر گرفته‌اید؟!

امروزه اگر کسی علاقه‌مند رصد باشد، با هر بودجه‌ای که در اختیار داشته باشد می‌تواند تلسکوپی مناسب برای خود تهیه کند. به عبارت دیگر، محدودیت بودجه و پایین بودن قدرت خرید دلیل بر وارد نشدن به دنیای زیبای نجوم و دیدن آسمان نیست. بگذارید همین جا اشاره کنیم که بهتر است تلسکوپ‌هایی را که در مراکز غیر معتبر به فروش می‌رسند و گاهی ویژگی‌هایی بسیار غیر واقعی (مثلاً بزرگنمایی ۵۰۰ برابر!) به آنها نسبت داده می‌شود را کنار بگذارید.

از اینها که بگذریم شما می‌توانید در بازار ایران تلسکوپ‌های واقعی با قیمتی از حدود۲۰۰ هزار تومان به بالا تهیه کنید. تلسکوپ‌هایی با قیمت ۲۰۰ هزار تا یک میلیون تومان تلسکوپ‌های ساده‌ای (از هر دو نوع شکستی و بازتابی) هستند که برای شروع کار مناسب‌اند. اگر بخواهید هزینۀ بیشتری بپردازید می‌توانید تلسکوپ‌هایی با قطر دهانۀ بزرگتر بخرید و با آن‌ها کارهای جدی رصدی انجام دهید. تلسکوپ‌هایی با قطر دهانۀ بزرگ‌تر که مقر و پایه‌های گوتو دارند گران‌ترند. اینها در ردۀ تلسکوپ‌های متوسط و حرفه‌یی قرار می‌گیرند. می‌بینید؟! انتخاب‌ها خیلی متنوع‌اند. می‌توانید با هر هزینه‌ای تلسکوپی مناسب تهیه کنید و تا ماه‌ها و سال‌ها به کار با آن بپردازید.

به خاطر داشته باشید بهترین تلسکوپ، بزرگ­ترین یا گران­ترین نیست. بهترین تلسکوپ، تلسکوپی است که شما از آن بیشترین استفاده را می­‌کنید، حتی اگر ساده و ارزان باشد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *